Nga Ekuadori në Kolumbi e Brazil, të paktën gjashtë shtetas shqiptarë rezultojnë të vrarë në Amerikën e Jugut në periudhën 2010–2023, në një kontekst të lidhur me rrjetet kriminale të Ballkanit dhe trafikun e kokainës.
Një raport i Global Initiative Against Transnational Organized Crime (GI-TOC), i publikuar në prill 2025, dokumenton 19 vrasje të personave nga Ballkani Perëndimor në Amerikën e Jugut gjatë periudhës 2010–2023. Sipas tabelës së raportit, gjashtë prej viktimave ishin shtetas shqiptarë.
Kokaina u hëngri kokën 6 shqiptarëve në Amerikën e Jugut
Rastet janë regjistruar kryesisht në Ekuador, por edhe në Kolumbi dhe Brazil, vende që janë pjesë e rrugëve të furnizimit me kokainë drejt tregut evropian.
Ilir Hidri – Ekuador, 2017
Më 30 maj 2017, shqiptari Ilir Hidri, nga Vora, u ekzekutua në Guayaquil të Ekuadorit. Sipas burimeve ekuadoriane dhe raportimeve të kohës, autoritetet e lidhën vrasjen me konfliktet dhe pazaret e drogës mes grupeve shqiptare që vepronin në vend.
Vrasja e Hidrit ishte një nga rastet e para që tërhoqi vëmendjen mbi përplasjet mes rrjeteve shqiptare dhe grupeve të tjera ballkanike në Ekuador.
Adriatik Tresa – Ekuador, 2020
Në nëntor 2020, Adriatik Tresa, 45 vjeç, u vra në banesën e tij në Daule, pranë Guayaquilit.
Autorët hynë në kompleks duke u paraqitur si policë dhe e qëlluan me armë zjarri. Tresa ishte hetuar më parë për çështje që lidhen me drogën, pastrimin e parave dhe armët. Policia ekuadoriane e lidhi vrasjen me një konflikt të mundshëm të lidhur me trafikun e drogës.
Ergys Dashi – Ekuador, 2022
Më 22 janar 2022, Ergys Dashi, nga Durrësi, u vra në një restorant në Guayaquil.
Një atentator hyri në restorant me një buqetë me lule dhe hapi zjarr ndaj shqiptarit. Dashi kishte një të kaluar kriminale në Itali dhe, sipas mediave evropiane të cituara nga El Universo, ishte i lidhur me një organizatë shqiptare të trafikut të drogës.
Rasti u raportua gjerësisht si pjesë e përplasjeve mes grupeve që konkurronin për rrugët e kokainës nga Amerika e Jugut drejt Evropës.
Arjanit Rizaj – Ekuador, 2023
Më 9 nëntor 2023, Arjanit Rizaj, 53 vjeç, u qëllua për vdekje në automjetin e tij, jashtë spitalit Luis Vernaza në Guayaquil.
Dy persona me motor iu afruan automjetit dhe hapën zjarr. Policia gjeti në vendngjarje disa gëzhoja. Në momentet e para të hetimit, autoritetet nuk kishin përcaktuar motivin e vrasjes.
Megjithatë, GI-TOC e përfshin Rizajn në kronologjinë e trafikantëve nga Ballkani Perëndimor të vrarë në Amerikën e Jugut.
Adriatik Lagji – Kolumbi, 2018
Në prill 2018, shqiptari Adriatik Lagji, nga Borshi i Sarandës, u ekzekutua në Bogotá të Kolumbisë.
Ai u qëllua me armë zjarri dhe vrasja u konsiderua nga burimet shqiptare si një rast që mund të kishte lidhje me trafikun ndërkombëtar të kokainës. Në atë kohë, megjithatë, policia shqiptare po kërkonte informacion nga autoritetet kolumbiane për të përcaktuar nëse vrasja lidhej me narkotrafikun. Pra, lidhja me kokainën nuk duhet paraqitur si fakt i provuar gjyqësisht.
Ilir Zelka – Brazil, 2020
Në dhjetor 2020, shqiptari Ilir Zelka, 47 vjeç, nga Tirana, u ekzekutua në një restorant në Brazil.
Zelka është përfshirë nga GI-TOC në listën e shtetasve të Ballkanit Perëndimor të vrarë në Amerikën e Jugut gjatë periudhës 2010–2023. Raporti e klasifikon rastin në kontekstin e vrasjeve të lidhura me botën e trafikut të kokainës.
Ekuadori, pika kryesore e përplasjeve
Ekuadori shfaqet si pika kryesore në këtë panoramë. Raporti i GI-TOC identifikon shtatë persona nga Ballkani Perëndimor të vrarë në Ekuador gjatë periudhës 2010–2023; mes tyre janë katër shqiptarë: Ilir Hidri, Adriatik Tresa, Ergys Dashi dhe Arjanit Rizaj.
Hetimet ekuadoriane kanë zbuluar gjithashtu lidhje mes rrjeteve shqiptare dhe trafikimit të kokainës nga Amerika e Jugut drejt Evropës. Një investigim i Ecuavisa-s raporton se autoritetet ekuadoriane kanë hetuar vrasje dhe struktura kriminale ku përmenden shqiptarë, kosovarë dhe persona nga vende të tjera të Ballkanit.
Ndërkohë, OCCRP ka dokumentuar në një tjetër hetim se autoritetet ekuadoriane e akuzojnë Dritan Gjikën për drejtimin e një organizate trafiku droge që përdorte kompani dhe ngarkesa me banane për të transportuar kokainë nga Ekuadori drejt Evropës.
Viti Viktima Shteti Lidhja e dokumentuar
2017 Ilir Hidri 🇪🇨 Ekuador I lidhur me trafikun e kokainës
2021 Adriatik Tresa 🇪🇨 Ekuador Trafik kokainë Ekuador–Evropë
2022 Ergys Dashi 🇪🇨 Ekuador I lidhur me një organizatë shqiptare të narkotrafikut
2023 Arjanit Rizaj 🇪🇨 Ekuador Dyshohet lidhje me konflikte mbi marrëveshje kokainë
2018 Adriatik Lagji 🇨🇴 Kolumbi I lidhur me rrjetet e trafikut të kokainës
2020 Ilir Zelka 🇧🇷 Brazil I lidhur me rrjetet ballkanike të kokainës
