Më 16 nëntor 2012, Gjykata e Apelit e Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë në Hagë mori një nga vendimet më të rëndësishme të procesit ndaj ish-gjeneralit kroat Ante Gotovina. Pas një dënimi prej 24 vitesh burgim në shkallën e parë, Gotovina u shpall i pafajshëm dhe gjykata urdhëroi lirimin e tij të menjëhershëm.
Rasti kishte nisur pas akuzave për krime të kryera gjatë dhe pas operacionit ushtarak “Stuhia” në Kroaci, në vitin 1995. Më 15 prill 2011, Gjykata e Shkallës së Parë e shpalli Gotovinën fajtor për krime kundër njerëzimit dhe shkelje të ligjeve ose zakoneve të luftës. Për të njëjtat akuza, Mladen Markač u dënua me 18 vjet burgim, ndërsa Ivan Čermak u shpall i pafajshëm.
Shteti dhe qeveria e Kroacisë luajtën një rol kyç politik, financiar dhe juridik për të mbështetur mbrojtjen e tyre dhe për të kundërshtuar dënimin e shkallës së parë. Angazhimi i shtetit: Qeveria e Zagrebit e kishte cilësuar dënimin e parë si të “papranueshëm”. Shteti kroat financoi dhe angazhoi ekspertët më të mirë juridikë ndërkombëtarë për të ndërtuar strategjinë e apelit.
Gotovina dhe Markač apeluan vendimin. Seanca e Apelit u mbajt më 14 maj 2012, ndërsa vendimi përfundimtar u caktua për 16 nëntor të po atij viti, në orën 09:00, në Hagë.
Europa që duam? Haga dënon me 81 vite burg 4 ish-krerët e UÇK-së për krime lufte
Kur erdhi dita e vendimit, Dhoma e Apelit e përbërë nga pesë gjyqtarë shqyrtoi çështjen dhe, me shumicë votash, rrëzoi dënimet e shkallës së parë. Dy gjyqtarë, Carmel Agius dhe Fausto Pocar, ishin kundër vendimit të shumicës.
Një nga pikat kryesore të vendimit lidhej me mënyrën se si shkalla e parë kishte vlerësuar goditjet e artilerisë. Dhoma e Apelit konstatoi se gjykata e shkallës së parë kishte gabuar kur kishte konsideruar se goditjet më shumë se 200 metra larg objektivave legjitime mund të shërbenin si dëshmi për sulme të paligjshme. Shumica e Apelit arriti gjithashtu në përfundimin se kishte pasur gabim në konstatimin se sulmet e artilerisë të urdhëruara nga Gotovina dhe Markač ishin të paligjshme.
Këto përfundime ndikuan edhe në një tjetër element kyç të aktgjykimit të shkallës së parë: konstatimin për ekzistencën e një ndërmarrjeje të përbashkët kriminale me synim largimin e përhershëm dhe me forcë të popullsisë serbe nga Krahina. Shumica e Apelit e rrëzoi edhe këtë konstatim dhe, si pasojë, anuloi të gjitha dënimet ndaj Gotovinës dhe Markaçit.
Në përfundim të seancës, Dhoma e Apelit urdhëroi lirimin e menjëhershëm të Ante Gotovinës dhe Mladen Markaçit. Vendimi i 16 nëntorit 2012 mbeti vendimi përfundimtar i Tribunalit në rastin e tyre.
Kështu, pas më shumë se një viti nga dënimi i shkallës së parë, rezultati për Gotovinën ndryshoi rrënjësisht: nga 24 vjet burgim, ai kaloi në shpallje të pafajshëm dhe lirim të menjëhershëm në procedurën e Apelit.
Pritja si heronj: Menjëherë pas lirimit, kryeministri i atëhershëm kroat, Zoran Milanović, dërgoi aeroplanin zyrtar qeveritar në Hagë për t’i marrë gjeneralët. Në sheshin kryesor të Zagrebit dhe në mbarë Kroacinë, qindra mijëra qytetarë festuan lirimin e tyre, duke i konsideruar ata si heronj kombëtarë që mbrojtën dhe çliruan vendin.
